КРСУнун өлбөс полку

Урматтуу достор – Кыргыз-Россия Славян университетинин окутуучулары, кызматкерлери жана студенттери!
Мындан 79 жыл мурда буткул коп улуттуу совет эли биздин Родинабыздын эркиндигине жана кез каранды эместигине кол салган чыккынчы душманды талкалады. Ар бир адам согуштун эң оор жүгүн көтөрүп, Ата Мекенди сактап калуу үчүн өлбөс эрдик жасап, Экинчи дүйнөлүк согуштун жыйынтыгын аныктап, Европа элдерин фашисттерден бошотушкан.

Биз – жеңүүчү муундун мураскерлерибиз – аталарыбыздын, чоң аталарыбыздын жана чоң аталарыбыздын туруктуулугун жана эрдигин жогору баалайбыз жана алардын фронттогу бир туугандыгына берилгендигибизди эсибизде сактайбыз. Алардын Жеңиши – биздин Жеңишибиз! Фашизм менен болгон кандуу салгылашууда Ата Мекенди коргогондорду эскерип, алардын эрдигин замандаштарыбызга, урпактарына айтып беруу биздин милдетибиз –.

Келгиле, үй-бүлөлүк альбомдорду, үй-бүлөлүк эс тутумдун архивдерин карап көрөлү, аларда фотосүрөттөрдү, каттарды, согуш мезгилиндеги документтерди кылдаттык менен сактайлы, биздин туугандарыбызды – согуштун катышуучуларын, кесиптештерибизди – фронттогу жоокерлерди жана тыл эмгекчилерин эстейли.

Сиздин КРСУнун окутуучулары жана башка кызматкерлери тууралуу аңгемелериңиз, ата-энеңиз, Улуу Ата Мекендик согуштун фронтторунда салгылашкан же тылда Жеңишти жараткан чоң ата, чоң ата, чоң ата, чоң энеңиз тууралуу эскерүүлөрүңүз КРСУнун тарыхына согуштук эрдиктин барагын жазууга жардам берет. жана өлбөс эс. Сиздин катышууңуздун аркасында алардын баары КРСУнун Өлбөс полкуна жазылат. Ушундай жол менен элибиздин эрдигин эскерип, келечек муундарга өткөрүп беребиз.

Сүрөттөр жана башка документтер менен тастыкталган аңгемелериңиз университеттин сайтында жайгаштырылат.

Үй-бүлөңүздүн, досторуңуздун жана кесиптештериңиздин эрдиги жөнүндө көбүрөөк билүү үчүн колдонуңуз жалпыланган маалымат банкы «Улуу Ата Мекендик согуштагы элдин эрдиги 1941–1945.» жана улуу Ата Мекендик согушта жана согуштан кийинки мезгилде курман болгон, каза болгон жана дайынсыз жоголгон Ата Мекенди коргоочулар жөнүндө маалымат банкы(.

Леонид Иванович Сумароковго эскерүүлөрүңүздү электрондук почта аркылуу жөнөтүңүз sumarokov@krsu.edu.kg

Кыргыз-Орус Славян университетинин окумуштуулар кеңеши

Эл депутаттарынын фронттук жолдору

Урматтуу досторум! Урматтуу университеттин окутуучулары жана студенттери!

Улуу Ата Мекендик согушта совет элинин жециши куну 1941-жылдын жай айынын эртен менен биздин жерибизге басып кирген жек керген жана арамза душманга каршы салгылашкандардын бири катары сиздерге кайрыламын. Биз согушту каалабадык жана андан качабыз деп акырына чейин үмүттөндүк, бирок фашист биздин жашообузга кирип, ар-намысыбызды тебелеп-тепсеп, басынтып, эл катары жок кылууга аракет кылды. Фашисттер жана алардын жолдоштору менин Родинама сунуш кылган, нацизмге жапыз таазим кылып ийилип турган жацы тартипти кордум. Алар бизге өрттөлгөн кыштактарды, талкаланган шаарларды, мекендештердин өлүктөрүнүн тоолорун, концлагерлердин түтөгөн түтүктөрүн, миңдеген жетим балдарды жана жолдоштордун массалык мүрзөлөрүн калтырышты.

Желмогуздардын кулу болуу элибиздин эрежеси эмес. Биз башка руханий баалуулуктар менен жашадык: мекенибизди сүйдүк, анын жетишкендиктерин бааладык, эмгекти сыйладык жана жаркын келечектин кепилдиги өлкөбүздө жашаган бардык элдердин биримдигинен көрдүк. Балким ушундан улам ар бир адам бир совет адамдары сыяктуу эле Советтик Ата Мекенди коргоого чыгышкандыр – СССР. Арткы жана фронтто совет адамдары жецишти. Ал жан аябастан, кайраттуулук менен салгылашкан жана эмгектенген. Зарылчылыкты башынан кечирип, үй-бүлөсүн, досторун жоготуп, Жеңишке карай басып, жолунда жамандыкты шыпырып, башка элдерге, мамлекеттерге күрөң чума моюнтуругунан кутулууга мүмкүнчүлүк берген. Менин муунум муну келечек муундар үчүн жасады – сиздер үчүн, кымбаттуу балдарым жана неберелерим. Салгылашууларда, салгылашууларда Мекенге болгон суйууну, эрдикти жана баатырдыкты, туруктуулукту жана берилгендикти, жолдоштук жана бир туугандык, гуманизм жана боорукердикти керсетту.

Согуш талаасынан кайтпай, Улуу Жеңиштин даңктуу мааракесин көрө электердин атынан сиздерди чакырам: алардын эрдигин эстегиле, аскердик жана эмгектик ийгиликтериңер менен сыймыктанабыз, алардын элесин жүрөгүңөрдө сактагыла. Жеңиш – сиздин мурасыңыз. Аны менен сиз тынчтыкты өзгөчө баалайсыз жана жакын жерде жашаган адамдарды сыйлайсыз. Аны менен сиз жеңилбес болосуз. Жеңиш күнү менен!

Ялышев Джавдат Фатыхович
улуу Ата Мекендик согуштун ардагери
II даражадагы Ата Мекендик согуш орденинин кавалери, медалдар «Эрдик үчүн»

Ар-намыс жана кадыр-барк (Иван Хавхалюк)

Дүйнөдө Улуу Ата Мекендик согуштун баатырлары көп калган жок, ошондуктан аларга жардам берүү, курман болгондордун элесин сактоо жана сактоо зарыл. Мен чоң атам – Иван Савельевич Хавхалюк жөнүндө айткым келет. Ал жана менин дагы үч чоң атам өз мекенин «күрөң чумадан коргошкон, бирок, тилекке каршы, мен алардын экөөсүн көргөн жокмун, Иван Савельевич менен бир убакта жашоо бактысына ээ болдум. Аны жакшы эстейм – чоң атам мени бала кезимде багып жүргөн. Чоңойгондо конокко келип, демимди кармап окуяларды уктум

Иван Савельевич Хавхалюк 1924-жылы 4-апрелде туулган. Ата-энеси бай дыйкандар болгон, Украинада жашашкан, бирок падышалык доордо Кыргызстанга көчүп келип, адал иштеп, балдарын тарбиялашкан.

Улуу Ата Мекендик согуш башталганда чоң атам болгону 17 жашта болгондуктан 1942-жылы фронтко чакырылган. Үч жыл ар кайсы фронттордо салгылашкан. 1943-жылдын мартынан 1945-жылдын 9-майына чейин 20-механикалаштырылган полктун составында кызмат етеп, отряддын командири болгон. Ал кезде кызмат мөөнөтү 5 жыл болгондуктан, согуш аяктагандан кийин Советтик Армиянын катарында дагы эки жыл кызмат өтөгөн. Кызматын сержант наамы менен аяктап, 1947-жылдын 15-мартында демобилизацияланган. Эки Кызыл Жылдыз ордени, медалдар менен сыйланган «Варшаваны бошоткондугу үчүн», «Берлинди алганы үчүн», «Германияны жеңгендиги үчүн.

Ал адамзат тарыхындагы эң коркунучтуу согуштун тигелин башынан өткөрдү жана фронтто көп жолу салгылашкан.

Үйгө кайтып келип, турмушка чыгып, бекем жана ынтымактуу үй-бүлө куруп, сегиз баланы, көптөгөн неберелерди, чөбөрөлөрдү тарбиялады.

Иван Савельевич Хавхалюк 2012-жылы 21-мартта каза болгон. Ал оор болсо да бактылуу жашоосун татыктуу өткөрдү. Биз, балдар, неберелер жана чөбөрөлөр – жерди фашисттик баскынчылардан сактап калгандардын мураскерлерибиз. Улуу Жеңишти жакындаткан баатырларды эстешибиз керек. Ошондо алардын эрдиктери эч качан унутулбайт.

Диана Тарасова,
гуманитардык факультет

Жеңиш үнү

1939-жылы чоң атам Токтосун Баратов Кызыл Армиянын катарына чакырылып, ал жерден аскердик окуу жайга жөнөтүлгөн. Согуш башталганда лейтенант наамы менен фронтко аттанып, Калинин областында, Ржев багытында батареянын командири болуп согуша баштаган.

1942-жылы Уварово кыштагынын жанында дивизиянын командачылыгынын күжүрмөн буйругун аткарып жатып жарадар болуп (бутунан сынык алган), «медалы менен сыйланган. 1945-жылы СССР Жогорку Советинин Президиумунун Указы менен командачылыктын күжүрмөн тапшырмаларын үлгүлүү аткаргандыгы, немецтик баскынчыларга каршы күрөшү, көрсөткөн эрдиги жана эрдиги үчүн Кызыл Жылдыз ордени менен сыйланган. 1985-жылы II даражадагы Ата Мекендик согуш орденин алган.

Чоң атам артиллерист болгон. Ал атактуу «Катюшик» менен душмандарды атып салган. Берлинге жакындаганда көзүнөн сынык алган.

Согуштан кийин чоң атам педагогикалык институтту бүтүрүп, Кашимкан деген чоң энеме турмушка чыккан, бирок чоң атам аны Катюша деп атаган. Алар тогуз баланы тарбиялап, кийин мугалим, экономист, юрист, өрт өчүрүүчү болушкан.

Апам атасын көп эстеп: алар кичинекей кезинде атасынан согуш тууралуу айтып берүүсүн суранышканда, ал абдан каалабай макул болгон. Ал мындай деди: «Эл» башынан өткөргөн үрөй учурарлык, азап-кайгы, кайгы жана трагедиялар жөнүндө билүүнүн кереги жок. Ал эми чоң атамдын иниси Токтогул 19 жашында фронтто курман болгондуктан чоң апам ыйлай баштады. Анан чоң атам балдарды тынчтандырып: «Кел, мен сага фронттук ырларды ырдап берейин. Ал «Блиндаж, » Көк жоолук«, » Солдат вальс«деп ырдап, аны төмөнкү сөздөр менен аяктады:

«Жана менин кымбаттуу ташым, көз жашым менен омой
Үйгө келгенде».

Чоң атам абдан жакшы ырдачу, взводдо биринчи ырчы болгон. Анын жандуу, лирикалык үнү бар эле, балдары аны мурастап алышкан. Байкем, жеңем жакшы ырдашат, кээ бир неберелерим, жеңелерим ырдап эле тим болбостон ыр да жаратышат.

Чоң атам көп жылдар бою мугалим, мектеп директору болуп иштеп, өмүрүн жаштарды тарбиялоого арнаган. Согуштан кийинки өмүр бою ал бир тууганы Токтогулдун көмүлгөн жерин билүүгө аракет кылган, бирок майнап чыккан эмес. Ошентип ал 1993-жылы билбей каза болгон. Анда мен 11 жашта элем.

2018-жылы анын туулган күнүнүн 100 жылдыгына карата бардык балдары, неберелери, чөбөрөлөрү (бул 100гө жакын адам) чогулушту. Анын ырларын ырдашты, неберелери, чөбөрөлөрү: «Жеңиш үчүн чоң атага рахмат!».

Азыркы учурда Улуу Жеңиштин элесин балдарыңызга жана жаш муундарга жеткирүү абдан маанилүү. Биздин эркиндигибиз жана жаркын келечегибиз үчүн миллиондогон адамдар өз өмүрүн берип өлгөнүн эстен чыгарбоо жана билүү маанилүү. Патриотизмдин улуу күчү фашизмге каршы күрөштө бир эбегейсиз зор өлкөнүн, ар түрдүү улуттардын элин бириктирди.

Чоң атам тууралуу аңгемемди Жеңиштин 75 жылдыгына арнаган апам Турсунбубу Мусакулованын ыры менен аяктайм:

Элбис полку

Кан Тегилген Каардуу Согуш Артта Калып
Андан бери 75-жыл этип кети
Ошол бул жедесче жетиш ічін
Миллиондогон Адамдардын жана Жан Кетти.
Ал согушка Элин Коргоп атам Барган
Ал согушка жерин коргоп агам барган
Тайманбастан Киев окко тосуп
Ошол жерде агам калган.
Унутпайлы алар тарткан азаптарды
Алардын Эстебеген Адам Барба?
Арабизм сепилди алат,
Ал Майдан Келбей Калган агалары.
9-май Жевыш кины баарыбызга
Ев бир сунун ардактаган Майрам болду.
Бирокта бул жеишке жетиш ічин
Oiloiluchu kancha адам Курман Болду.
Каны Тегип, Жашын Тегип Далайдын
Ошол Согуш ал-Ааламды Куруткан.
Жетим, гесир ыйлап боздоп туш туша
Адам Барба ал Азапта Унуткан.
Эрт Аралап ал Каардуу Майданда
Атамда Коргон Элин, Жерин.
Октор Үкү, жарылгандын снаряды
Ойлогондур керемби деп туулган жерин.
Эстегенде Атамдын Каармандыгын
Ырларымды даги эле Жазамында.
Тарыхта болуп кала берсин
Тукумдары даназалап килымдарга.
Киндеер этип мезгил алга жылган сайын
Ардагерлер Азайышат Жылдан Жылга.
Сириттерин кетерып баратышат
Урпактар «Элбес Полкун» Катарында.

Жылдыз Мусакулова
математикалык методдор кафедрасынын доценти
ал эми экономикадагы операцияларды изилдөө

Япония менен салгылашып, тың жерлерди көтөргөн (Николай Иванов)

Тилекке каршы, мен чоң атамды тирүү таппай калдым, ал тууралуу идея биздин үй-бүлөдө сакталып калган документтерден жана сүрөттөрдөн, чоң апам менен апамдын аңгемелеринен калыптанган.

Николай Степанович Иванов 1918-жылы 12-майда Смоленск областынын Шумяч районундагы Балахоновский селолук Советинин Новое-Заселье айылында көп балалуу дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Үй-бүлөдө ал эң кичүү, онунчу бала болгондуктан, тынымсыз эмгек жана окуу аркылуу гана жашоодо өзүн ишке ашырууга мүмкүн болгон.

1927-1931-жылдары Николай Ново-Засельская башталгыч мектебинде, андан кийин туулган айылынан тышкары – Рязань колхоздук жаштар мектебинин (1931-1932) жана Шибневская толук эмес орто мектебинин (1932-1934) 5-классында окуган.

Николай Степанович дарыгер болууну кыялданчу, анын кыялы чечкиндүүлүктүн жана билимге болгон умтулуунун аркасында ишке ашты. 1934-жылы Рославль медициналык техникумуна тапшырып, аны 1937-жылы «фельдшер» адистиги боюнча бүтүргөн. Ошол эле жылдын июль айында Аскердик курулуш иштери участогуна № 77 фельдшердик-акушердик пункттун начальниги болуп ишке жиберилип, ал жерде 1938-жылдын ноябрь айына чейин иштеген.

1938-жылы ноябрда Кызыл Армиянын катарына чакырылып, Ыраакы Чыгышка кызмат кылууга жөнөтүлгөн. Николай Степанович аскердик кызматын фельдшер болуп баштаган, бирок билиминин аркасында ага бир эле мезгилде комсомолдук иштерди жүргүзүү тапшырылып, 1942-жылдын июнь айынан баштап саясий кызматкер болгон.

1941-жылдын февраль айында Николай Степанович Коммунисттик партиянын катарына кабыл алынган.

Николай Степанович 1945-жылдын августунда Кытайды япондук оккупациядан бошотуу учурундагы салгылашууларга катышкан. Ал кезде 1628-танкага каршы артиллериялык полктун улук лейтенанты жана партиялык уюштуруучусу болгон.

Сыйлык баракчасында анын эрдиги баяндалат, ал учун ал Кызыл Жылдыз ордени менен сыйланган: «Япондук милитаристтер менен болгон айыгышкан салгылашууларда ал эрдиктин жана берилгендиктин улгулерун керсеткен. Ал ар дайым алдыцкы звенолор менен болгон. Душман менен салгылашууларга жеке өзү бир нече жолу катышкан. 15.08.45 душмандын атышы астында 5-батареянын 3-мылтыгына чуркап барып, жоокерлердин духун көтөрүп, абалды калыбына келтирип, мылтык кайрадан ок ачты».

Николай Степанович Ивановдун милитаристтик Японияны талкалоого катышуусу «медалы менен сыйланган Японияны жецгендиги учун », сыйлыктардын арасында Кытайды япондук оккупациядан бошоткондугу учун Кытай екметунун медалы да бар.

Согуш аяктагандан кийин Николай Степанович Советтик Армиянын катарында кызматын улантып, В.И. Ленин, Кызыл Жылдыз ордени менен сыйланган. Дагы бир маанилүү сыйлык «тың жерлерди өздөштүргөндүгү үчүн » медалы болду.

1953-жылдын июлунан 1955-жылдын апрелине чейин Кытай Эл Республикасынын Порт-Артур шаарында жайгашкан дивизиянын командиринин саясий иштер боюнча орун басары жана 134-артиллериялык бригаданын партиялык уюмунун секретары болуп иштеген.
Аскердик кызматтан кеткенден кийин үй-бүлөсү менен Фрунзе шаарына көчүп келип, Кыргыз ССРинин Борбордук статистика башкармалыгынын жарандык коргонуу бөлүмүндө иштеген. Николай Степанович 1981-жылдын май айында дуйнеден кайткан.

Павел Дятленко,
тарых жана маданият таануу кафедрасынын доценти

Башка жол болушу мүмкүн эмес! (Халил Каджиев)

Ар бир үй-бүлөнүн Улуу Ата Мекендик согушту башынан өткөргөн үй-бүлөсү жана достору менен байланышкан тарыхы бар. Көптөгөн эскерүүлөр бар, окуялар ар башка, бирок аларда бир ой кызыл жип сыяктуу өтөт – Мекенди бошотуу.

Советтик жоокердин эрдиги, өлкө жана эл үчүн жоопкерчилик, милдет, ар-намыс, абийир, акырында, душманды жок кылууну бир мүнөткө да ойлобостон, жоокерлер берген өмүр, – мунун баары тарыхта жазылган. ошол коркунучтуу күндөрдүн.

Ушундай маанилүү жана керектүү Жеңишти – жакындаткан сүйүктүүмдүн тагдыры тууралуу окуяны айтып берүүгө мүмкүнчүлүгүм бар, согуштун бардык кыйынчылыктарын ар-намыс менен башынан өткөргөн чоң атам Халил Абузарович Кажиевдин окуясы. Биз, анын балдары жана неберелери, Улуу Ата Мекендик согуштун чыныгы тарыхын эстеп, Жеңиштин 75 жылдыгын сыймыктануу менен белгилейбиз.

Ал кезде улутуна карап бөлүнүү болгон эмес, Советтер Союзу көп улуттуу армиянын ролун аткарган.

Чоң атам 1914-жылы Азербайжанда бай дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Он миңдеген башка үй-бүлөлөр сыяктуу эле анын үй-бүлөсү да тарыхый мекенинен депортацияланган. 1933-жылы чоң атамдын үй-бүлөсү Кант айылына жеткен. Бул жолду тозоктун айланасына салыштырууга болот – апасы жана эки бир тууганы жолдо каза болгон. Халил бул соккуларды туруктуулук менен кабыл алды, жаңы жерде ал эң оор жумуштарда иштей баштады, камыштын калың бадалдарын жулуп, дренаждык коллекторлорду казды.

Улуу Ата Мекендик согуш башталганда чоң атам 27 жашта болчу. Ал убакта анын өз үй-бүлөсү бар болчу – аялы жана кичинекей кызы. Алгач Токмак шаарындагы артиллеристтерди даярдоо мектебине чакырылып, эки ай окуган. Анан Мекенди коргоого кеткен. Эки жыл бою фронттордо эрдик менен салгылашкан.

Чоң атам мусулман болгон, бала кезинен медреседе окуган, согушта да Кудайга кайрылууну унуткан эмес. Өлүм жакын эле, жоокер кээде үмүтсүздүк менен жеңип кетчү, бирок алар тирүү кайтып келип, фашисттик ордону жеңүүгө убада беришкен, ошондуктан согушта Кудай менен сүйлөшүү өтө маанилүү болгон. Жоокерлер чоң атасынан намазды кантип жасоону, эмне айтууну көрсөтүүнү суранышты. Ал ротада – үлгүсү болгон, Курандын сүрөсүн билген, мусулмандар, жоокерлеринин өтүнүчү боюнча ислам канондору боюнча жерди берген.

1943-жылы ноябрда Курск булгасына жакын жерде Кызыл Армиянын жоокери Каджиев оор жарадар болуп – оң колунан минанын сыныгынан сокур жараат алып, бир жыл дарылангандан кийин согуштун инвалиди катары демобилизацияланган.

Чоң атам ооруканадан чыккандан кийин дароо үйүнө кайтып келген. Ал айылына поезд менен келди, үйгө бара жаткан жол жергиликтүү базардан өтүп, ал жерде аялы, чоң энем сүт сатып жаткан. Үй-бүлөнү багуу үчүн дагы эмне калды?

Ошол күнү таң эртеден баштап жүрөгү өзгөчө согуп, ойлору күйөөсүнө гана тийди. Ал тирүүбү? Үйдөгү жыгач кассада туруп, ойлонуп отуруп, көзүн көтөрүп, колу көкүрөгүнө байланган арык жоокерди көрдү. Чоң эненин жүрөгү катуу согуп, алдыга жылып, жашыл көзүнөн гана күйөөсүн жоокерден тааный алды. Жакын жерде турган кызына колун сунуп, эмне болуп жатканын түшүнбөй ыйлап жиберди...

Үй, үй-бүлө, жакшы жүрөккө жакын аймактар – эң жакшы дары. Кайтып келгенден бир кун еткенден кийин чон атам бир жумушчу колу менен совхозго иштегени кетти.

Өмүр бою кыргыз жерине арнап, карыганга чейин колунда кетмен менен эмгектенген. Биздин үй-бүлөдө анын жогорку түшүмү, эр жүрөк эмгеги, фронтко талыкпас жардамы үчүн – тынчтык мезгилинен берки сыйлыктары, анын ичинде «Эмгек ардагери медалы бар.

Фронттогу каармандыгы үчүн чоң атасы II даражадагы Ата Мекендик согуш ордени менен сыйланган (Совет элинин Улуу Жеңишинин 40 жылдыгынын урматына), тылдагы эрдиги үчүн «медалдарын алган. Көп жылдык ак ниет эмгеги үчүн», көптөгөн грамоталар жана ыраазычылыктар.

Чоң атам башынан өткөргөндөрүн дээрлик айткан эмес. Бирок балдар балдар. Алар тынымсыз суроолорду берип турушту. Ал эми согуш женундегу советтик фильмдерди бардыгы чогуу көргөндө гана экрандан керсетуп: «Бирок ал, балдар, танктарды атып жатат!». Балдар ага ишенип, сыймыктанышты.

Чоң атам Жеңиш күнүн кичинекей мекенинде белгиледи. Балдардын чоң атасы «коват» калган жеңишке ишендиби деген суроосуна, өзү да үйүнө демобилизацияланып жатканда, ал сыймыктануу менен жана кымындай да кечиктирбестен мындай деди: «... башкача болушу мүмкүн эмес!».

Камилла Каджиева
FMO студенти

Артиллеристтер – согуш кудайлары (Иван Корниенко)

Мен чоң атам (чоң атам эмес, чоң атам) жөнүндө көп деле билбейм – Иван Данилович Корниенко. Мен бир жашка чыкканда Түндүк Кавказга көчүп кеткен. Ошондон бери мен аны беш жолу гана көрдүм. Жолугушууларыбызда көп нерселерди сүйлөштүк, бирок мен согуш тууралуу суроолорду берсем, ал же унчукпай калды, же ошол учурду эстеп кыйналып жатканын, дагы эле согушту кыялданып жатканын айтты. А мен аны кыйнабаганга аракет кылдым.

Бүгүн чоң атам жөнүндө эмне айта алам?

Иван Данилович Корниенко 1908-жылы айылда туулган. Воронцово-Александровское, Орджоникидзе областы (азыркы Ставрополь крайынын Зеленокумск шаары).

30-жылдардын башында чоң атам Орто Азияга көчүп кеткен. 1932-жылы Коммунисттик партиянын катарына өтүп, 1935-жылы Орто Азиядагы Самарканд орто командалык окуу жайын бүтүргөн. Мектепте ал жерде окуган жалгыз аял – Мария Павловна Слепнева менен таанышып, кийин ага турмушка чыккан. Демек, бул НКВДнын – Ички иштер Элдик Комиссариатынын кызматкерлеринин үй-бүлөсү болчу. Согушка чейин жана андан кийин чоң атам Фрунзедеги милиция бөлүмүнүн башчысы болгон.

1941-жылы Жумушчу-Дыйкан Кызыл Армиясынын (РККА) катарына чакырылган.
1941-жылдын 4-ноябрынан 1943-жылдын 23-августуна чейин 923-аткычтар полкунда кызмат өтөп, анын карамагында 75-өзүнчө артиллериялык дивизия (1941) болгон, аткычтар экипажын башкарып, батарея командиринин орун басарынын милдетин аткаруучу (1943) кызматына чейин жеткен.

Чоң атам өзүнүн полку менен согуштун эң оор жылдарын башынан өткөргөн – 1941-1943. Сталинград салгылашуусуна катышкан.

Жарадар болуп, 1943-жылдын 25-декабрынан тартып 4074 эвакуациялык госпиталда (ЭГ) дарыланып, аскердик кызматка жараксыз деп табылып, 1944-жылдын 17-февралында жашаган жери боюнча Фрунзе шаарына кеткен.

Иван Данилович Корниенко Кызыл Жылдыз, Кызыл Туу, 1-даражадагы Ата Мекендик согуш ордендери менен сыйланган; медалдар «Аскердик кызматы үчүн», «Эрдик үчүн, » Сталинградды коргогондугу үчүн«, » 1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгендиги үчүн.«, ал эми төш белги » Гвардия«согуштук салгылашууларда өзгөчө эрдиги жана кайраттуулугу үчүн » менен сыйланган«.

Согуштан кийин чоң атам юбилейлик медалдар менен сыйланган «20 лет», «25 лет», «30 лет», «40 лет» Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңишке; юбилейлик медалдар «50 лет», «60 лет», «70 лет» СССР Куралдуу Күчтөрүнүн; юбилейлик медаль «50 жыл Советтик милиция».

Иван Данилович узак эмгек омурун откоруп, «Эмгек ветераны » медалы менен сыйланган. 82 жашында каза болгон. Ал абдан боорукер жана боорукер адам болгон.

Анын аскердик сүрөттөрүнүн ичинен жогоруда жарыяланган ушул – жалгыз гана сакталып калган. Башкаларга эмне болгону белгисиз –.

Уулум Иван сүйүктүү чоң атамдын ысымы менен аталган. Жеңүүчү ата-бабаларыбыздын өмүрү алардын урпактарында уланат, бул баатырлардын эрдиктерин эң сонун эскерүү эмеспи!

Елена Носова
тарых жана маданият таануу кафедрасынын доценти

Менин чоң атам – баатыр!

Чоң атам мен төрөлө электе каза болгон, бирок апамдын аңгемелери жана үй-бүлөлүк архивде сакталган документтердин аркасында ата-бабаларымдын тарыхына, бир чоң өлкөнүн тарыхына тийүүгө мүмкүнчүлүк алдым.

Ибрагим Хамзеевич Жабаров 1923-жылы 15-январда туулган, төрт жылдык билим алган, андан кийин жумушчу болуп иштеген, 17 жашында Улуу Ата Мекендик согуш башталганга бир нече ай калганда Жумушчу-Дыйкан Кызыл Армиясынын катарына кабыл алынган.

Аскердик ант бергендигин 1942-жылдын 1-январында аскердик китептеги жазуулар далилдейт.

Алты жыл мекенинде кызмат өтөп, сержант наамын алып, Сталиндик ыраазычылыкка ээ болуп, Берлинди штурмалоого катышкан. Ал транспорттук машинада иштеп, дивизияларга ок-дарыларды жүктөп, жеткирип, командованиеге немец жоокерлерин жана үйлөрдө катылган ок атуучу куралдарды табууга жардам берген.

Кыязы, ысымды айтуу кыйын болгондуктан, чоң атам Ибрагим Хамзеевич Иван Михайлович болуп калды. Белгилүү болгондой, советтик документтердеги каталар – өзгөчө согуш мезгилинде кеңири таралган.

Согуш аяктагандан кийин Г.К. Жуков экономиканы калыбына келтирди, фашисттик режимдин кесепеттерин жок кылды, фашисттер тарабынан талкалангандардын бардыгын кайра куруу учун зарыл шарттарды тузду. Бул жоокерлердин бири чоң атам болчу.

Советтик жоокерлерди мекенине кайтаруу жөнүндө жарлык чыкканга чейин Германияда эки жыл кызмат өтөгөн.

Ошол кездеги сүрөттөрдүн арткы бетинде калган «эс тутум сөздөрү үрөйдү учурат. Албетте, бул урпактарга багытталган баа жеткис эс тутум, анын аркасында биз согуш жылдарындагы атмосфераны сезүүгө мүмкүнчүлүк алдык.

Согуштан келгенден кийин чоң атам турмушка чыгып (ал кезде 24 жашта болчу), бир жылдан кийин ата болгон. Төрт кыз, тогуз небере тарбиялады.

Ал көзү өткөнгө чейин аскердик сиңирген эмгеги үчүн медалдар менен сыйланган, открыткалар жөнөтүлүп, Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңишке арналган ар кандай иш-чараларга чакырылган.

Ибрагим Жабаров 77 жашында каза болгон. Биздин бүт үй-бүлө чоң атабыз менен сыймыктанат – анткени ал балдары жана неберелери азыр башынын үстүндө бейпил асманды көрүп жаткан көптөгөн адамдардын өмүрүн сактап калды.

Ангелина Колоркова

FMO студенти

Баатырлардын үй-бүлөсү

Атам – Петр Федорович Фролов – мектепти аяктагандан кийин 1942-жылы Кызыл Армиянын катарына чакырылган. Алгач ал ошол кезде Семейде жайгашкан Тамбов аскердик жөө аскер окуу жайына, – окуу жайын аяктагандан кийин Волхов фронтуна жөнөтүлгөн. Минометтук взводду башкарып, 2-шок армиясынын, 372-аткычтар дивизиясынын, 1236-аткычтар полкунун составында Ленинград блокадасын бузуу учурундагы салгылашууларга катышкан. Нижняя Назия кыштагынын жанындагы, Синявинский бийиктигиндеги салгылашууларга катышкан.

1943-жылдын 13-февралында Синявиного жакын жерде (жумушчу айылы №2) Петр Фролов башынан оор жарадар болуп (баштын артындагы сыныктар, оң кулагына жакын) Вологдадагы эвакуациялык ооруканага дарыланууга жөнөтүлгөн. 1943-жылдын июлунан августуна чейин Архангельск аскер округунун запасында болгон, андан кийин ден соолугуна байланыштуу запаска которулуп, облустук аскер комиссариатынын жолдомосу менен эки орто мектептин аскер башчысы болуп иштеген. Казакстандын Курчум облусу.

1945-жылы январь айында лейтенант Фролов 2-Украина фронтуна запастагы активдүү армияга чакырылган. 9-майдан кийин Венгриянын Эгер шаарындагы Аскердик комендатурада кызматын уланткан.

Рим папасы Кызыл Жылдыз жана 1-даражадагы Ата Мекендик согуш ордендери менен сыйланган. Анын улуу агасы – Яков – согуш башталганга чейин эле Кызыл Армиянын катарына чакырылган. Гвардиянын 8-гвардиялык аткычтар бригадасынын пулемётчулар отрядынын командири сержант Яков Федорович Фролов 1943-жылы Новороссийск шаары учун салгылашууларда курман болгон. Ал каза болгондон кийин II Ата Мекендик согуш ордени менен сыйланып, Краснодар крайынын Станичка айылындагы көрүстөндөгү массалык мүрзөгө коюлган.

Мекен үчүн күрөшкөндөрдүн бардыгына түбөлүк эстелик!

Галина Фролова,
ФАДИСтин ГТС жана ВР кафедрасынын доценти

Кылмышкерлер менен согушкан

Николай Петрович Кучерявый Улуу Ата Мекендик согуштун ардагери, Кыргыз-Орус Славян университетинин ардагери болгон. Университетте профессор Н.Кучерявый өмүрүнүн акыркы жылдарын кылмыш укугу жана процесси кафедрасында иштеген. Улуу Ата Мекендик согушту 1941-жылдын 22-июнунда СССРдин батыш чек арасында тосуп алган, бирок ал үчүн согуш ушул датадан бир топ мурда башталган.

1939-жылдан бери Н.Кучерявый Беларустун Белосток шаарында СССР НКВДсынын 58-полкунда кызмат өтөгөн. Ошол жылдын декабрь айында полк Белосток темир жолунун объектилерин коргоого алып, анын айрым подразделениелери мамлекеттик чек араны коргоодо чек ара аскерлерине жардам керсетуп, антисоветтик куралдуу отряддарды жоюуга катышкан.

1940-жылдын 23-июнунда полктун ыкчам тобу куралдуу бандиттик топту талкалап, анын 9 мүчөсүн жок кылып, 5 мүчөсүн камакка алган, 1 пулемёт жана 12 миң ок-дарыларды колго түшүргөн. 10-июлда улутчулдардын дагы бир подполдук отряды жок кылынып, 16 куралдуу бандит кармалган.

Улуу Ата Мекендик согуштун алгачкы айларында Николай Петрович Кучерявый Батыш фронтто СССР НКВДсынын 58, андан кийин 60-полкунун отрядынын командири болуп салгылашып, 1941-жылдын аягында Москваны коргоп, «медалы менен сыйланган. Москваны коргогондугу учун. 1943-жылдан Ф.Е. атындагы Ленин ордендүү 1-мотоаткычтар дивизиясында сержант болуп кызмат өтөгөн. Дзержинский атындагы СССР НКВДсынын ВВ. Бул бирикме мамлекеттик маанидеги милдеттерди аткарды: 1944-жылы Ялта конференциясында СССРдин, АКШнын жана Великобританиянын екметтук делегацияларынын коопсуздугун камсыз кылды. Дал ушул дивизиянын жоокерлерине 1945-жылдын 24-июнунда Жеңиш парадында Кызыл аянтты бойлоп, душмандын тууларын жана эталондорун Лениндин Мавзолейинин этегине ыргытуу тапшырылган.

Согуштан кийин Николай Петрович юрист болуп, кандидаттык диссертациясын жактаган. 1961-жылы Кыргыз ССРинин Кылмыш-жаза кодексин иштеп чыгуучулардын бири болгон. 1962-жылы ага «Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген юристи деген наам берилген. Николай Петрович Кучерявы өмүр бою кылмышкерлер менен күрөшкөн. Муну адамзатка каршы мурда болуп кербегендей кылмыштарды жасаган фашисттик Германия биздин елкеге каршы баштаган согуш мажбур кылды.

Андрей Кучерявый

Танк менен күрөшүүнүн эйси

1942-жылдын 19-декабрында Сталинград фронтунун Калмак багытында түзүлгөн кырдаал жөнүндө Кызыл Армиянын Генералдык штабынын 1942-жылдын 20-декабрындагы № 34 оперативдүү отчетунда: «28-армия, 34-гвардиялык аткычтар дивизиясы жана 6-гвардиялык танк бригадасы Чапчачы багытынан душмандын мото отрядынын чабуулунун мизин кайтарды. Оор жоготууларга учураган душман Никюн» тарапка чегинди.

28-армиянын командованиесинин күжүрмөн рапортуна ылайык, бул күнү 34-аткычтар дивизиясынын бөлүктөрү 6-гвардиялык танк бригадасынын танк батальону менен бирдикте душмандын танктарына, артиллериясына жана жөө аскерлерине каршы эки сааттык салгылашышты. Чапчачы айылынын аймагында. Массалык чабуулда немецтик командование танктарды колдонду. Согуштун натыйжасында алардын үчөө нокаутка түшкөн.

Эгерде 800 километрлик Сталинград фронтунун масштабында немецтик уч танктын жок кылынышы – 19-декабрда коп болгон фронттук рапорттон езунче гана эпизод болсо, анда адам турмушунун рамкаларында бул эрдик, алардын бири. жеңиш жаралган. Аны советтик КВ-1 танкынын экипажы жасаган, анын аткычтарынын командири гвардиянын старший сержанты Павел Иванович Симаков болгон. Бул салгылашуу үчүн баатыр «"Эрдик үчүн" медалы менен сыйланган.

1943-жылдын 21-октябрында 6-гвардиялык танк бригадасы Запорожье областынын Мелитополь районундагы Тащенак селосуна чабуул койгон. Бул салгылашууда ок атууну тууралап жаткан П Симаковдун танкалык экипажы душмандын 2 замбиректи, 3 оор пулемётту жана 40 жөө аскерин жок кылган. Согуштун журушунде танкка тийип, айдоочу жана радист оор жарадар болгон. Андан кийин Павел Иванович согуштук машинанын рычагдарына отурду. Ал танкты согуш талаасынан алып чыгып, жарадарларды жана снаряддын соккусуна кабылган ротанын командирин таңуу пунктуна жеткирген. Бул салгылашууда көрсөткөн эрдиги жана тапкычтыгы үчүн гвардиянын улук сержанты Павел Симаков Кызыл Жылдыз ордени менен сыйланган. Бул менин эсимде, сүйгөн жана сыймыктанган атам болчу.

Юрий Симаков
салттуу эмес белум башчысы
жана кайра жаралуучу энергия, доцент

Аскердик дарыгер

Айдарбекова Рафа Иманалиевна – Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу, медицина кызматынын полковниги, 1-Москва медициналык институтунун бүтүрүүчүсү, доцент, медицина илимдеринин кандидаты, республиканын эмгек сиңирген дарыгери. 1941-жылы фронтко өз ыктыяры менен келген алгачкы кыргыз аялдарынын бири болгон. Ал фронтто подполковник наамын алган биринчи кыргыз аялы болгон.

Рафа Иманалиевна 1918-жылы Пишпекте туулган. Атасы Иманалы Айдарбеков көрүнүктүү мамлекеттик ишмер, мамлекетибиздин биринчи жетекчиси, Кыргызстандын негиздөөчүлөрүнүн бири, премьер-министр, парламенттин төрагасы, борбор калаанын мэри, Жогорку соттун төрагасы болгон. Иманалы Айдарбеков 1937-жылы жалган жалаа менен камакка алынган. Ал жолдошторуна чыккынчылык кылуудан баш тарткан, бул үчүн НКВДда бир жыл кыйноого алынып, андан кийин 1938-жылы атылып кеткен. 1957-жылы Иманалы Айдарбеков реабилитацияланып, андан соң анын күлү Кыргызстандын репрессияга кабылган башка улуу уулдарынын сөөктөрү менен бирге «Ата-Бейит» мемориалдык комплексине коюлган.

Рафе Иманалиевна «элдин душманы деп эсептелген Иманала Айдарбековдун кызы катары билим алууга тыюу салынган. Рафа Иманалиевна досторунун жардамы менен иттерди ташыган вагондун астындагы кутуга жашынып, НКВДдан Москвага жашыруун кете алган. Ошентип, Москвага келип, ал өз өмүрүн сактап калды. Москвада Рафа Иманалиевна ооруканага медсестра болуп ишке орношкон. Бир канча убакыт өткөндөн кийин 1-Москва медициналык институтуна тапшырып, эртең менен жана түштөн кийин ошол жерде окуп, түнкүсүн ооруканада медайым болуп иштеген. Улуу Ата Мекендик согуш башталганда Рафа Иманалиевна 1941-жылы 1-Москва медициналык институтунун дарылоо факультетин мөөнөтүнөн мурда бүтүрүп, өз ыктыяры менен фронтко аттанган. 1941-жылы фронтко кетер алдында Рафа Иманалиевна апасына кат жазган: «Урматтуу апа, мен сизди окууну аяктагандан кийин көрөм деп ойлогом, бирок андай болгон жок. Мен фронтко бара жатам. Сураныч ыйлаба. Мен – элибиздин бир бөлүгүмүн. Биз жоокерлерибиздин жана офицерлерибиздин өмүрүн сактап калышыбыз керек жана менин колдорум бул үчүн колдон келгендин баарын жасасын! Биздин жеңиш ар бирибизден көз каранды. Мен сени кучактап өпөм. Кызыңыз Рафафаф.

Рафа Иманалиевна Айдарбекова согуштун акыркы кунуне чейин фронтто болгон. Улуу Ата Мекендик согуштун бардык жылдарында аракеттеги армияда болгон. Аскердик жолун 2-дивизиянын 58-медициналык батальонунун хирургу болуп, фронттун татаал тармактарында иштеп баштаган. Кесиптештери менен бирге ал советтик жоокерлердин – Ата Мекенди коргоочулардын өмүрүн сактап калган. Ар дайым алдыңкы катарда жүргөндө, ал өзүнүн негизги милдети – адамдардын өмүрүн сактап калуу экенин эстеди. Эрдик, сабаттуулук, кесипкөйлүк, чечкиндүүлүк жана туруктуулук назик кыргыз кызына 4-Украина фронтунун хирургия бөлүмүнүн башчысы болууга мүмкүндүк берди.

Ал фронттогулардын бардыгы сыяктуу эле көптөгөн кыйынчылыктарды башынан өткөрүүгө туура келди. Рафа Иманалиевна Советтик Армия Берлинди көздөй илгерилеп баратканда Днепрди сүзүп өтүүгө туура келгенин эске салды. Рафа Иманалиевна сууда сүзгөндү билчү эмес, бирок алдыга жылууга туура келди, бул жерде анын күчтүү мүнөзү, жоокерлердин колдоосу роль ойноду. Жоокерлер ага Днепрди кечип өтүүгө жардам беришти – бүт батальон жаш хирургдун тирүү калышы үчүн кезектешип колдоп турушту. Рафа Иманалиевна сууда сүзгөндү ушинтип үйрөнгөн. Согуш аяктагандан кийин ал тынымсыз бассейнге барып, бир күнү Ысык-Көлдү сүзүп да өткөн.

Рафа Иманалиевна 4-Украина фронтунун составында Москванын жана Ленинграддын фронтторунда салгылашкан. Активдуу Советтик Армиянын составында Москваны, Киевди, Австрияны, Болгарияны, Венгрияны, Польшаны, Румынияны, Югославияны, Чехословакияны бошотууга тузден-туз катышып, аскердик хирург катары Берлинге чейин жеткен.

Согуш мезгилинде хирург Р.И. Айдарбекова миңдеген хирургиялык операцияларды жасаган. Ал көптөгөн советтик жоокерлердин жана офицерлердин өмүрүн сактап калган. Рафа Иманалиевна Ленин ордени, Кызыл Жылдыз ордени, 14 медаль, ошондой эле башка көптөгөн ордендер менен сыйланган. Рафа Айдарбекова 1946-жылы гана демобилизацияланган, анткени ал начальник болгон хирургиялык госпитал согуш аяктагандан кийин бир жыл бою Польшага кайтып келген советтик солдаттар менен офицерлерге медициналык жардам көрсөткөн.

Фронтто аскердик хирург Р.И. Айдарбекова жалгыз сүйүүсү менен таанышкан. Бул аскердик хирург Зифар Игембердиевич Игембердиев болгон, ал активдүү армияда хирургиялык госпиталдын башчысы болуп туруп, үч миңден ашык хирургиялык операцияларды жасап, миңдеген солдаттар менен офицерлердин өмүрүн сактап калган. Ал активдүү армиянын курамында Берлинге чейин жетип, согуштун аяктаганын ошол жерден тосуп алган. Согуштан кийин Рафа Иманалиевна ага турмушка чыккан. Зифар Игембердиевич Москвада белгилуу академик А.В. Вишневский. Андан кийин профессор З.И. Игембердиев Кыргызстандын саламаттыкты сактоо министри болуп дайындалды. Ал Кыргызстанда биринчи күйүк борборун ачкан. Алардын уулу Азамат да хирург болуп калды.

Согуштан кийин Рафа Айдарбекова кандидаттык диссертациясын жактаган. Кыргыз мамлекеттик медициналык институтунда доцент-хирург болуп иштеген 40 жыл ичинде ал азыр да элибиздин жыргалчылыгы үчүн иштеп жаткан көптөгөн компетенттүү, квалификациялуу адистерди даярдады.

Рафа Иманалиевна Айдарбекова 1996-жылы каза болгон. Ага жана Улуу Ата Мекендик согушта биздин Родина-бызды коргогон ар бир адамга жаркын элес!

Айжана Айдарбекова

Сыйлык катары эскерүү

Атам – Александр Степанович Юриков – 1941-жылдын күзүндө фронтко аттанган. Фрунзеде тузулген 385-Кричев аткычтар дивизиясынын составында салгылашкан. Аны фронтко узаткан күн түбөлүккө эсте калды. Ушул убакка чейин жан дүйнөбүздө ачуу, боштук жана тынчсыздануу сезими сакталып келет. Анан жашоо жайлап, убакыт токтоп калгандай болду. Атамды кучактап, көз жашымды аарчып, апам, агам экөөбүз үйгө кеттик. Үйдүн босогосунда атабызды көргөндө кандай кубаныч болду. Көрсө, поездди жөнөтүү кийинки күнгө жылдырылып, кеткендердин баары жумуштан бошотулган.

Атам Воронеж, Түштүк-Батыш, 3-Украина фронтторунда салгылашып, Украинаны, Молдованы, Румынияны бошоткон, Бухарестке чабуулга катышкан, жарадар болгон, «"Аскердик кызматы үчүн" медалы менен сыйланган.

Атам фронттогу күнүмдүк жашоосун эстегенди жактырчу эмес. Ал эми чоо-жайын билүү үчүн бизге өзгөчө муктаждык жок болчу. Шаарыбызда мындай согуш болбосо да, ал тегерек-четте болсо да, биз аны көрүп, сездик. Биздин үйгө майрамдык дасторконго чогулуп, салгылашуулардын ортосундагы тыныгуулар жөнүндө сүйлөшкөндө фронттогу жоокерлердин бир сүйлөшүүсү эсимде. Андан кийин атам 1944-жылы жайында болгон бир окуяны айтып берди – ошол кезде Румынияда чабуул коюучу салгылашуулар болуп жаткан. Кызыл Армиянын подразделениелери Прут дарыясында позицияларды ээлешти, немецтик аскерлер Сирет дарыясына чегиништи. Бул чындыкты дароо эле акылман адамдар байкап, жоокердин юморунун бир бөлүгү болуп калышты: «Эгерде биздикилер калп айтса, анда С...!» боюнча немис. Атасынын айтымында, алдыңкы гезиттеги бул тамаша карикатура түрүндө болгон.

Согуштан кийин атам Кыргыз ССРинин Транспорт министрлигинде иштеп, 5 баланы тарбиялаган. Балдардын баары жогорку билим алышкан. Көп жылдык тынчтык эмгеги үчүн ал «Эмгек ардагери медалы менен сыйланган. Бирок ал үчүн андан да чоң сыйлык – - бул анын балдары, неберелери, чөбөрөлөрү, азыр чөбөрөлөрү ал жөнүндө жыл сайын Бишкекте, Москвада, Малоярославецте Александр Степанович Юриковдун портретин көтөрүп жүргөн эстелик. колонналар «Өлбөс полк».

Владимир Юриков
салттуу эмес жана кафедрасынын профессору
кайра жаралуучу энергия булактары

Мырзабек Борчубаев краснофлотец, катардагы жоокер (18.05.1914 - 18.09.1978)

Жоокердин окуясы

Чоң атам Мурзабек Борчубаев тарых мугалими болгон. Эмгек жолун 1939-жылы Нижне-Аларчинск орто мектебинде баштаган. 1941-жылы көчүп келген нарын областында ГЁ педагогикалык окуу жайда сабак бере баштаган. Андан кийин 1941-жылдын күзүндө Фрунзенсконун директору болуп дайындалгангуо NSSH. 1942-жылы март айында Чаек орто мектебинин директору болуп турганда САнын катарына чакырылып, фронтко жөнөтүлгөн. 1942-жылдын 10-апрелинен 1943-жылдын 5-мартына чейин Кызыл-Деңиз флотунун 143-жылы жоокери болуп кызмат өтөгөн- ооба кара деңиз флотунун аткычтар бригадасы. 1942-жылдын 4-декабрында Советтик Родина учун болгон салгылашууда сол далысынан ок тийип, ийин сөөгүнөн жаракат алып, оор жарадар болгон. 1943-жылдын 3-мартында 1693-жылдагы госпиталдын комиссиясынын көрсөтмөсү боюнча Петровск САдагы кызматтан бошотулуп, туруктуу жашаган жери боюнча Кыргыз ССРине, Фрунзе областына жөнөтүлгөн. Ворошиловский району, атындагы клуб. Киров. Үйгө келгенден кийинЁ жараат алганына карабайЁ 1943-жылдын апрелинде эле ал туулуп-ескен колхозунун мектебинде иштей баштаган жана Каирмин орто мектебинин директору болуп дайындалган. 1945-жылдагы жеңишти мекенинде тосуп алды. Жетекчиси иштеген. кссрдин Ворошиловский РКП белуму. Республикалык партнялык мектептин угуучусу болгон 1946-жылы начальнигижеген кссрдин Кызыл-Аскер РКП белуму. 1947-жылы Нарын балдар үйүнүн директору болуп дайындалган. 1950-жылдан 1961-жылга чейин гкаирма орто мектебинин директору болуп кайрадан Г. 1961-1971-ЖЫЛДАРЫ gg. III Интернационалдын маданият мектебинде башкы мугалим, тарых мугалими болуп иштеген; ичинде 1971-1974 gg. 36/1 почта бөлүмүндө Молдова Республикасынын орто мектебинде тарых мугалими.

Чоң атамдын бүт өмүрү эмгекке, Мекенге кызмат кылууга арналып, суукта, жамгырда, ысыкта, жөө же велосипедде кесибин абдан жакшы көрчү (анын өзүнүн транспорту болгон эмес) ал жумушка кетти «акылдуу жана түбөлүктүү себүү»! Ал үй-бүлөлүү, чоң энеси тыл кызматкери болгон, ошол катаал жылдарда 7 балалуу болушкан, төрт баласы калган жана чоңойгон – бир кыз жана үч уул. Сыйлыктары бар болчу. Ал 1978-жылы 18-сентябрда капысынан каза болгон – эски жараат, жүрөк оорусу өз таасирин тийгизди... Биздин эсибизде ал боорукер жана кең пейил ата жана чоң ата бойдон калды! Түбөлүк эс, тынчтык менен эс алсын!

Эльмира Осмонова

түркология борборунун директору

Жеңиш жаңылыктары

<TAG1> Rhythm Eurasia«порталы маалымат жана коомчулук менен байланыш боюнча проректор Леонид Сумароковдун макаласын жарыялады » Кыргызстан: Улуу согуштагы тарыхый жер«.

1975-жылы Чыңгыз Айтматов «Огонёк» журналында жердештери – Кыргызстандын Шекер айылынын тургундары Улуу Ата Мекендик согушка кантип катышканы тууралуу айтып берген. Ал өзүнүн эссесинде мындай деп жазган: «Демек, биз: “согушка чейин”, “согуштан кийин”, “согуш учурунда”, – анда бул жөн эле оозеки сөз айкаштары эмес. Мен үчүн аларда күнүмдүк хронологиядан да көп нерсе бар, мен үчүн бул сөздөр менен жашоону катуу таанып-билүүнүн – мезгили, коомубуздун дүйнөлүк мааниге ээ болгон тажрыйбага ээ болгон учуру. Анткени согуш 20-кылымды – эки бөлүккө бөлүп, адамзаттын өнүгүүсүнүн согушка чейинки жана согуштан кийинки мезгилдерине бөлгөн глобалдык тарыхый этап гана болбостон, ошол мезгилде жашаган ар бир адамдын тагдыры, тагдыры болгон, анын иш-аракеттеринин жана моралдык баалуулуктарынын өлчөмү. Согуш түзмө-түз ар бир адамдын жүзү болгон, мен согушту тигил же бул жол менен айланып өтө турган эч кимди билбейм. Ким буга аракет кылса, сөзсүз түрдө элдин өзүнө туш болду, анткени бул элдин жалпы тагдыры болчу, эч кимден четтеп кете алмак эмес... Согуш ар бир адамга өмүр жолунда доордун максималдуу эсебин көрсөттү...»

Баштапкы булактын барагын караңыз...