Кыргызстандын аймактарында орус тили
Тил абалын изилдөө максатында жана орус тилинин абалына мониторинг жүргүзүү в кыргыз Республикасынын аймактары кызматкерлер Иатындагы орус тили институту. А.Орусбаев КРСУ 2024-жылдын 16-апрелинен 20-апрелине чейин талаа социолингвистикалык изилдөөлөрүн жүргүзгөн кыргыз Республикасынын аймактарында – Ош, Жалал-Абад, Нарын, Талас, Баткен, Ысык-Көл жана Чүй облустары. Негизги милдет бул окуя болгон аныктама «жыргалчылык» орус тили, өлкөнүн жашоочуларынын ага болгон мамилесин аныктоо, адамдардын психикалык жана тилдик аң-сезиминдеги мамлекеттик жана расмий тилдердин өз ара байланыштарын баяндоо, кыргыз-орус кош тилдүүлүгүнүн маселелерин изилдөө жана орус тилдүү билим берүүнүн жагымдуулугу, ошондой эле кыргыз мектептеринин бүтүрүүчүлөрү үчүн орус тилин билүү боюнча билим бөлүмдөрүн өткөрүү. Мындан тышкары негизги максаттардын бири мектеп бүтүрүүчүлөрүн жаңы педагогикалык адистиктерге тартуу боюнча кесипке багыт берүү иштери жүргүзүлүп, ачылуудаэ КРСУда эки тилдүү билим берүү тармагында бакалавриат программасы боюнча мугалимдерди даярдоо.
Кыргызстандын аймактарынын тургундарынын Достоевский жана Толстой тилин билүү деңгээлин аныктоо үчүн КРСУнун ИРЯ кызматкерлери № 87 (б.) мектеп-комплексине барышты. Кыргызча-Чэк, Карасуиский району, Ош областы); SS № 97 (c. Учкун, Ош областы); атындагы орто мектеп № 101. К. Момбекова (с. Шарк, Ош облусу); SS «Комсомол» № 35, атындагы мектеп-гимназия. Токтосун Темиралиева № 6 (б. Барпы, Жалал-Абад облусу); мектеп-лицей «Кыргыз-Түрк кирүү » 52, мектеп-гимназия № 31 атындагы. Курманжан Датки (б. Жапалак, Ош областы). ЖАНАтергөө иштери өткөрүлдүas c SSH № 7 жана 10 (г. Нарын атындагы орто мектеп. А.Жутакеева (с. Жан-Булак, Нарын облусу), орто мектеп № 9 атындагы. А.Садыкова, СШ № 1 атындагы. Т.Сатылганова, СШ «Достук» (Нарын облусу).
Алар окуган конок лекциялары езгече кызыгууну туудурду мугалимдер жана студенттер Ош мамлекеттик жана Жалал-Абад университеттери М. Тагаев, филология илимдеринин доктору, КРСУнун профессору ж.б М. С. Чинлода филология илимдеринин кандидаты. Окумуштуулар орус тилинин коомдук талкууда жана илимий жана билим берүү мейкиндигинде ролу жөнүндө айтып бериштиЁ кыргызстандын жашоочуларынын психикалык, тилдик жана кош тилдүү аң-сезими(. Дла жаратуу жана бекемделгения жаштарды орус тилин уйренууге кызыктыруу ораторлор маани-маңызын баса белгилешти орус маданияты ал эми кыргыз баалуулуктарын өнүктүрүүдөгү анын ролу ал эми адамдык капиталды ийгиликтүү калыптандыруу үчүн орус тилинде сапаттуу билим берүү ал эми заманбап эмгек рыногу үчүн чыгармачыл жана атаандаштыкка жөндөмдүү инсанды тарбиялоо.
Сурамжылоо Баткен облусунун Лайляк районунун окуучуларын камтыды: гимназия № 4 атындагы. У.Маткаримова (г. Раззаков атындагы орто мектеп. Алишер Навои (г. Раззаков), гимназия № 1 (г. Раззаков атындагы орто мектеп. Юрий Гагарин (г. Раззаков атындагы орто мектеп. Амир Тимур (ж.). Раззаков атындагы орто мектеп. Токтогула Сатылганова (г. Раззаков), СШ «Ысык-Көл» (г. Раззаков), СШ «Исфана» (г. Раззаков).
Сурамжылоонун жыйынтыгы атындагы орто мектептин окуучуларынын орус тилин жетиштүү деңгээлде билүүсүн чагылдырган. Магрифа Рахимова (с. Челпек, Ысык-Көл облусу), атындагы СШГ. Мамакеева (Ак-Суу району, Ысык-Көл облусу).
Социолингвистикалык изилдөөнүн жүрүшүндө Талас облусунун студенттери: атындагы орто мектеп менен маектешти. Шекербек Шеркулов, орто мектеп № 4, атындагы орто мектеп. А.Огонбаева, орто мектеп № 8 ж.б., Талас шаарында жана айылда жайгашкан. Көк-Токой, Кум-Арык, Талас району.
IRY кызматкерлери № 1 (g) орто мектеп-гимназиясында да болушту. Шопоков, Чүй облусу), орто мектеп № 5 (г. Кара-Балта, Чүй облусу), орто мектеп № 12 (г. Кара-Балта, Чүй облусу), атындагы орто мектеп. Пушкин (г. Токмак, Чүй облусу), СШ № 6 атындагы. К.Р. Рыскулова (г.). Кант).
Учурда алынган маалыматтар иштелип чыгууда, алар филология илимдеринин доктору М.Ж.нын жетекчилиги астында иштелип чыккан монографиянын мазмунуна киргизилет. Тагаева. Мындан тышкары, мектеп окуучуларынын арасында жүргүзүлгөн сурамжылоонун жыйынтыгын эске алуу менен «Биз орусча сүйлөйбүз деген окуу китебин чыгаруу пландалууда.
Толук маалымат «"Кыргызстандагы орусча сөз" журналында жарыяланат.
