«Кайтарылган ысымдар»: КРСУда эвакуациялык ооруканаларда каза болгондордун элесин сактоо боюнча тегерек стол өттү
19-июнда Кыргыз-Орус Славян университетинде «"Кайтарылган ысымдар: жеңүүчү муундун эрдигинин тарыхый эс тутумун сактоо маселеси боюнча" тегерек столу болуп өттү. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында Свердлов районунун жана Кыргызстандын эвакуациялык госпиталдарында курман болгондордун элеси. Иш-чара гибриддик форматта өтүп, ага эки өлкөнүн тарыхчылары, архивчилери, журналисттери, мугалимдери жана студенттери, ошондой эле коомдук уюмдардын өкүлдөрү катышты.
Тегерек столдун модератору КРСУнун Тарыхый жана маданий мурастар борборунун директору Леонид Сумароков болду. Куттуктоо сөзүндө ал эвакуациялык ооруканалар темасы, өзгөчө аймактык контекстте дагы эле жетиштүү изилдене электигин белгиледи:
«Көптөгөн окуялар көмүскөдө калууда. Биздин милдет — архивдердин, изилдөөчүлөрдүн жана коомдун ортосунда көпүрө түзүү, бул ысымдар эс тутумсуз калбашы үчүн».
Россия Федерациясынын ардактуу архивчиси, тарых илимдеринин кандидаты Александр Капустин эвакуациялык ооруканаларда каза болгондор тууралуу маалыматтарды аныктоо боюнча Свердлов районунун тажрыйбасы менен тааныштырды:
«Архивде дагы эле миңдеген ысымдар тагдырсыз, миңдеген тагдырлар аты жок сакталып турат. Биздин милдет — аларды бириктирүү болуп саналат. Бул тарыхтын, архив илиминин жана адамдын эс тутумунун кесилишиндеги эмгек», — деп баса белгиледи ал.
Патриоттук отряддар ассоциациясынын мүчөсү «Кайтуу» Ираида Семенихина издөө иштеринин практикалык тажрыйбасы тууралуу айтып берди:
«Издөө иштери убакытты жана туруктуулукту талап кылат. Биз үчүн маалыматты табуу гана эмес, аны адамдарга жеткирүү, эстутумду жандуу жана жеткиликтүү кылуу маанилүү».
Кыргыз тараптан Ленинград блокадасынан аман калгандардын кыргыз коомунун төрагасы Марат Кутанов баяндама жасады. Ал Кыргыз ССРинин ооруканаларында курман болгондордун ысымдарын калыбына келтирүү боюнча долбоордун жыйынтыгы менен бөлүштү:
«Көптөгөн үй-бүлөлөр дагы эле туугандарынын сөөгү кайда коюлганын билишпейт. Архивден табылган ар кандай сап — жоголгон байланышты калыбына келтирүү мүмкүнчүлүгү », — деп белгиледи ал.
Жаш катышуучулар да өз көз караштарын көрсөтүштү — КРСУнун студенттик издөө тобунун мүчөлөрү «Издөө 41–45» Айгерим Абасбекова жана Асел Усенова. Тегерек столдун жүрүшүндө Кыргыз ССР Жогорку Советинин биринчи чакырылышынын депутаты Василий Костыр тууралуу студенттер тарабынан тартылган видеотасма тартууланды.
«Биз үчүн бул иш — жөн гана долбоор эмес, тарых ар бир адамга тиешелүү экенин түшүнүүнүн жолу. Биз адамдар билишин каалайбыз: — эс тутуму өткөн гана эмес, бул биз бүгүн жасаган тандообуз », — алар айтышты.
Ошондой эле тегерек столдо Кыргыз Республикасынын Архив кызматынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, «Эпсилон» мектебинин жана патриоттук тарбия жана архивдик иш-чараларга активдүү катышкан башка мекемелердин өкүлдөрү сөз сүйлөштү.
Иш-чаранын жыйынтыгында катышуучулар биргелешкен ишти улантуунун жана ага жаштарды тартуунун маанилүүлүгүн белгилешти. Тегерек столдо көрсөтүлгөн тажрыйбалар тарыхый эстутум жаатындагы жаңы илимий-билим берүү демилгелерине негиз боло ала тургандыгы белгиленди.
